Choy yoki qahvani damlangandan keyin darhol, juda qaynoq holatda ichishga odatlanganlar salomatligiga e’tiborli bo‘lishi kerak. Olimlar yuqori haroratdagi ichimliklarni muntazam iste’mol qilish qizilo‘ngach saratonining ayrim turlari xavfi ortishi bilan bog‘liq ekanini aniqladi. Bunda asosiy xavf ichimlikning o‘zi emas, balki uning harorati bo‘lishi mumkin.
Deyarli bir million kishi ishtirok etgan tadqiqot
Oksford universiteti tadqiqotchilari Buyuk Britaniyada o‘tkazilgan Million Women Study va UK Biobank tadqiqotlari ma’lumotlarini tahlil qildi. Umumiy hisobda 977 282 nafar katta yoshli kishi kuzatilib, ulardan 2 348 nafarida qizilo‘ngach saratoni aniqlangan.
Natijalarga ko‘ra, ichimliklarni juda qaynoq holatda ichishni yoqtiradiganlarda qizilo‘ngachning yassi hujayrali saratoni xavfi iliq ichimliklarni afzal ko‘radiganlarga nisbatan 3,17 baravar yuqori bo‘lgan.
Kuniga olti yoki undan ortiq piyola issiq ichimlik ichadiganlarda ham ushbu saraton turi xavfi kamroq ichadiganlarga nisbatan 71 foiz yuqori ekani kuzatilgan. Biroq tadqiqotda qizilo‘ngach saratonining boshqa bir turi — adenokarsinoma bilan ichimlik harorati o‘rtasida sezilarli bog‘liqlik aniqlanmagan.
Nega qaynoq ichimliklar xavfli bo‘lishi mumkin?
Olimlarning taxminicha, juda yuqori harorat qizilo‘ngachning ichki shilliq qavatini muntazam shikastlashi mumkin. Takroriy issiqlik ta’siri esa vaqt o‘tishi bilan hujayralardagi o‘zgarishlarga olib kelishi ehtimoli bor.
Xalqaro saraton tadqiqotlari agentligi 2016-yilda harorati 65 darajadan yuqori bo‘lgan ichimliklarni inson uchun “ehtimol kanserogen” omil sifatida tasniflagan. Bu choy yoki qahvaning o‘zi saraton keltirib chiqarishi isbotlanganini anglatmaydi — ogohlantirish, asosan, ichimlikning haddan tashqari qaynoq bo‘lishiga taalluqli.
Choyni qanday haroratda ichgan ma’qul?
Mutaxassislar choy va qahvani og‘izni kuydiradigan darajada qaynoq holatda ichmaslikni, ichimlik biroz sovishini kutishni tavsiya qiladi. Ayniqsa, yangi damlangan choyni darhol ichishga shoshilmaslik foydali odatdir.
Shu bilan birga, tadqiqot ayrim cheklovlarga ega: ishtirokchilar ichimlik haroratini termometr bilan o‘lchashmagan, balki o‘zlari baholashgan. Natijalar harorat va saraton xavfi o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatadi, ammo har bir holatda bevosita sabab-oqibat munosabatini isbotlamaydi.
Xulosa: choy va qahvadan voz kechish shart emas. Muhimi, ularni haddan tashqari qaynoq holatda ichmaslik va ichimlikning qulay haroratgacha sovishini kutish.
